Đặc trưng của tiến bộ xã hội trong xã hội có đối kháng giai cấp và trong chủ nghĩa xã hội? Ý nghĩa của vấn đề trong xem xét tiến bộ xã hội trong thời đại ngày nay?

Đặc trưng của tiến bộ xã hội trong xã hội có đối kháng giai cấp và trong chủ nghĩa xã hội? Ý nghĩa của vấn đề trong xem xét tiến bộ xã hội trong thời đại ngày nay?

Đặc trưng của tiến bộ xã hội trong xã hội có đối kháng giai cấp và trong chủ nghĩa xã hội? Ý nghĩa của vấn đề trong xem xét tiến bộ xã hội trong thời đại ngày nay?

Lời giải

Tiến bộ xã hội là sự phát triển đi lên của xã hội từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ hình thái kinh tế – xã hội cũ lên hình thái kinh tế – xã hội mới, tiến bộ hơn.

Tiến bộ xã hội không phải là một quá trình tự động mà phải thông qua hoạt động của đông đảo con người trong xã hội, trước hết là quần chúng nhân dân lao động. Trong xã hội có giai cấp đối kháng, tiến bộ xã hội là một quá trình giải quyết những mâu thuẫn vốn có trong lòng xã hội. Đặc điểm bao trùm, nổi bật nhất cho tiến bộ trong các xã hội đối kháng giai cấp là tính chất đối kháng của tiến bộ xã hội. Cơ sở của tính đối kháng này là chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất dưới các hình thức khác nhau của nó; là việc chiếm đoạt lao động và sản phẩm thặng dư của thiểu số giai cấp thống trị bóc lột trong xã hội. Tính chất đối kháng của sự tiến bộ xã hội có những đặc điểm riêng khác nhau đối với các hình thái kinh tế – xã hội khác nhau. Nhưng, đối kháng trong cơ sở kinh tế xuyên qua tất cả các quan hệ và các mặt của đời sống xã hội và xét đến cùng quyết định sự vận động, phát triển của xã hội.

Do tính chất đối kháng nên sự tiến bộ diễn ra trong sự đan xen những chiều hướng trái ngược nhau giữa tiến bộ và thoái bộ, làm cho tiến bộ xã hội được thực hiện một cách phiến diện và phạm vi của nó bị thu hẹp. Khi bàn về vấn đề này, c. Mác đã chỉ rõ, chúng ta thấy rằng những máy móc có một sức mạnh kỳ diệu trong việc giảm bớt lao động của con người và làm cho lao động của con người có kết quả hơn, thì lại đem lại nạn đói và tình trạng kiệt quệ đến cho con người… Dường như là loài người càng chi phối thiên nhiên được nhiều hơn thì con người càng trở thành nô lệ của những người khác hay nô lệ cho sự đê tiện của chính mình.

Khác với tiến bộ xã hội trong xã hội có giai cấp đối kháng, tiến bộ xã hội dưới chủ nghĩa xã hội là kiểu tiến bộ xã hội mới về chất trong lịch sử. Trong xã hội xã hội chủ nghĩa, tiến bộ xã hội được thực hiện vì toàn thể xã hội, tạo ra địa bàn rộng lớn cho sự phát triển xã hội, thực hiện đầy đủ nhất nguyên tắc công bằng xã hội đi đôi với trình độ cao của phúc lợi xã hội. Xét về bản chất, tiến bộ xã hội trong điều kiện chủ nghĩa xã hội là kiểu tiến bộ mang hình thức dân chủ và bình đẳng, là sản phẩm hoạt động tự giác của quảng đại quần chúng nhân dân, thể hiện bản chất nhân đạo của chủ nghĩa xã hội, lấy sự phát triển con người làm trung tâm. Tiến bộ xã hội xã hội chủ nghĩa là tiền đề để loài người tiến đến chủ nghĩa cộng sản và đảm bảo sự phát triển toàn diện của con người.

Trong thời đại ngày nay, tiến bộ xã hội xã hội chủ nghĩa chưa thể hiện ngay được những nguyên tắc của tiến bộ xã hội một cách đầy đủ. Vì vậy, cái tích cực và cái tiêu cực trong sự vận động tiến lên của lịch sử vẫn đan xen với nhau khá phức tạp.

Tiến bộ xã hội trong sự nghiệp đổi mới ở nước ta hiện nay là tiến bộ xã hội theo hướng xã hội chủ nghĩa, mục tiêu chung là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, vì dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh; phát triển mạnh mẽ lực lượng sản xuất, nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế, xây dựng cơ sở vật chất cho chủ nghĩa xã hội; xem con người là trung tâm, vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển kinh tế – xã hội; giải phóng con người, tạo điều kiện con người phát triển toàn diện.

Tuy nhiên, trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, tiến bộ xã hội đang trong quá trình vận động, từng bước loại bỏ những đặc trưng trái với tiến bộ xã hội xã hội chủ nghĩa, hình thành những thuộc tính của tiến bộ xã hội xã hội chủ nghĩa và hiện thực hóa đầy đủ các giá trị của nó.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.