I. Axit axetic là gì? 

Axit axetic có công thức phân tử là CH3COOH là một loại chất lỏng không màu, có vị chua và tan vô hạn trong nước. Dung dịch axit axetic có nồng độ từ 2 – 5% được dùng làm giấm ăn. Đây là một loại axit yếu, yếu hơn các axit khác như: HCl, H2SO4, HNO3, H2SO4 nhưng mạnh hơn axit cacbonic.

Điều chế axit axetic từ ancol etylic

II. Tính chất vật lý của axit axetic

– Axit axetic là chất lỏng không màu, có vị chua và tan vô hạn trong nước.

– Dung dịch axit axetic có nồng độ 2 – 5% được sử dụng để làm giấm ăn trong chế biến thực phẩm.

– Khối lượng riêng ở trạng thái lỏng: 1.049 g/cm3

– Nhiệt độ nóng chảy: 16,50C.

– Nhiệt độ sôi: 118,20C.

III. Tính chất hóa học của axit axetic

1.Tính chất hóa học nổi bật của axit axetic:

– Axit axetic là chất lỏng không màu, có vị chua và tan vô hạn trong nước.

– Dung dịch axit axetic nồng độ từ 2 – 5% sẽ được dùng làm giấm ăn.

– Với công thức CH3COOH, gồm 1 nhóm -OH liên kết với nhóm C=O tạo thành nhóm -COOH và chính nhóm -COOH làm cho phân tử có tính axit.

– Axit axetic là một axit yếu, yếu hơn các axit HCl, H2SO4, HNO3, H2SO3 nhưng mạnh hơn axit cacbonic H2CO3. Axit axetic cũng có đầy đủ tính chất của một axit.

2. Tính chất hóa học của axit axetic như: 

a. Tính axit yếu

–  Dung dịch axit axetic làm đổi màu quỳ tím thành đỏ.

–  Axit axetic tác dụng với oxit bazo, bazo tạo thành muối và nước

 CH3COOH + NaOH → CH3COONa + H2O

Ví dụ cho axit axetic tác dụng với natri axetat (CH3COONa), ta có phương trình:

 CH3COOH + CaO → (CH3COO)Ca + H2O

 –  Axit axetic tác dụng với kim loại trước H giải phóng H2

 2CH3COOH + 2Na → 2CH3COONa +H2

–  Axit axetic tác dụng với axit yếu hơn

2CH3COOH + CaCO3 → (CH3COO)2Ca + CO2 +H2O

b. Axit axetic tác dụng với rượu tạo ra este và nước (xúc tác là H2SO4 đặc nóng)

CH3COOH + HO-C2H5 → CH3COOC2H5 + HO

c. Phản ứng cháy

Axit axetic cháy trong oxy tạo sản phẩm gồm CO2 và H2O:

CHCOOH + 2O2  (nhiệt độ) → 2CO2  + 2H2O

IV. Các phương pháp điều chế axit axetic 

Điều chế axit axetic từ ancol etylic

 C2H5OH         +       O2      →       CH3COOH       +       H2O

                                                              (lỏng)                  (khí)                   (lỏng)                     (lỏng)

(không màu)        (không màu)          (không màu)         (không màu)

– Điều kiện phản ứng Phản ứng C2H5OH ra CH3COOH

Điều kiện khác: men giấm

– Cách thực hiện phản ứng Phản ứng C2H5OH ra CH3COOH

Để sản xuất giấm ăn, người ta thường dùng phương pháp lên men dung dịch rượu etylic loãng

CH3COOH chính là giấm ăn, và đây cũng là phương pháp sản xuất giấm ăn bằng cách lên men dung dịch rượu etylic loãng.

Axit axetic CH3COOH chính là giấm ăn thu được sau quá trình lên men rượu Etylic C2H5OH và được dùng để điều chế dược phẩm, thuốc diệt cỏ, phẩm nhuộm, sợi tơ nhân tạo…

CH3CH2OH + O2  → CH3COOH + 2H2O

– Trong công nghiệp, đi từ Butan C4H10

              2CH10 + 3O2 (xúc tác, to) → 4CH3COOH + 2H2O

Chú ý: Những hợp chất hữu cơ phân tử có chứa nhóm -COOH, có công thức thức CnH2n + 1 COOH được gọi là axit cacboxylic no đơn chức và cũng có tính chất tương tự axit axetic.

* Tham khảo một số phản ứng điều chế CH3COOH mà chỉ cần tiến hành 1 lần

– Phương trình điều chế axit axetic trong phòng thí nghiệm:

CH3CHO + 1/2O2  (xúc tác Mn(CH3COO)2 , to → CH3COOH

– Phương pháp điều chế axit axetic cổ điển:

C2H5OH + O2 (xúc tác men giấm, 25 -300C  → CH3COOH + H2O

– Điều chế axit axetic trong công nghiệp: 

CH3OH + CO (xúc tác CO, to)  → CH3COOH

2C4H10 + 5O2 (xt Mmn2+, 1500C, 55atm)→ 4CH3COOH + 2H2O

CH3CN + 2H2O (xt: H+, to )→ CH3COOH + NH3

CH3COONa + HCl → CH3COOH + NaCl

CH3-CBr3 + 3NaOH → CH3COOH + 3NaBr + H2O

– Phản ứng cơ magie:

CH3COOMgCl + HCl (xúc tác to → CH3COOH + MgCl2

– Phương trình phản ứng của Andehit axetic + Br

Br2  +   CH3CHO   +   H2O  →  CH3COOH    +    2HBr

– Phản ứng của Andehit axetic + phenol tạo ra axit axetic

– Phenol không phản ứng với andehit axetic mà chỉ phản ứng với anhidrit axetic

 C6H5OH + (CH3CO)2O → C6H5OOCH3 + CH3COOH

– Na2SO3 phản ứng được với dung dịch Br2 vì lưu huỳnh trong muối có số oxi hóa trung gian +4 nên có thể bị Br2 oxi hóa lên +6, còn Brôm thì bị khử xuống -1 điều chế andehit axetic

V. Ứng dụng của axit axetic

Axit axetic được sử dụng rộng rãi trên thế giới trong nhiều ngành công nghiệp khác nhau như tạo ra polyme ứng dụng trong sơn, chất kết dính, là dung môi hòa tan các chất hóa học, sản xuất và bảo quản thực phẩm, đặc biệt dùng để sản xuất giấm. Lượng axit axetic dùng làm giấm tuy không phải là một tỉ lệ lớn trong tổng sản lượng axit axetic, nhưng giấm lại là một sản phẩm khá phổ biến trong đời sống hằng ngày.

Điều chế axit axetic từ ancol etylic (ảnh 2)

VI. Axit axetic đối với con người

1. Tác dụng của axit axetic với sức khỏe

Axit axetic có tính ứng dụng cao trên thực tế, một trong những sản phẩm làm từ axit axetic được sử dụng nhiều nhất là giấm. Không chỉ là một loại gia vị dùng để chế biến thức ăn tạo độ chua dịu, giấm còn có khả năng mang lại rất nhiều lợi ích khác tốt cho sức khỏe như:

– Điều trị tiểu đường

Tiểu đường là khi hoocmon insulin trong tuyến tụy bị thiếu hụt, không thể điều chỉnh lượng đường trong cơ thể khiến mức đường trong máu luôn cao, bệnh này thường xuất hiện ở người già, người lớn tuổi. Trong trường hợp này giấm được xem tương tự như các dược chất giúp chống lại bệnh tiểu đường bởi nó có khả năng điều tiết lượng đường trong cơ thể. Ngoài ra giấm còn có thể giúp giảm chứng tăng huyết áp sau khi ăn, giúp cải thiện độ nhạy cảm insulin và giảm chỉ số đường huyết.

– Giảm cân

Trong giấm có chất pectin giúp đào thải cholesterol trong cơ thể, ngăn chặn sự tích tụ mỡ trong cơ thể và gan đồng thời giảm lượng calo nhằm hạn chế hình thành mỡ trong cơ thể, hạn chế việc thèm ăn,… những điều này giúp giảm cân nặng cho cơ thể một cách lành mạnh. Ngày nay, người ta thường dùng giấm táo để giảm cân một cách tự nhiên và an toàn.

– Công dụng của axit axeti giúp chống lão hóa

Trong công thức cấu tạo của axit axetic có ion H+ nên nó có khả năng chống oxy hóa. Tính chất hóa học này giúp nó có thể kiểm soát các gốc tự do trong cơ thể giúp ngăn ngừa sự lão hóa. Loại giấm tốt nhất giúp chống lão hoá cũng là giấm táo, ta có thể thêm giấm táo vào bữa ăn hằng ngày hoặc dùng cho da mặt.

– Điều trị bệnh về thận và bàng quang

Axit axetic là một axit hữu cơ mang tính chất của một axit đặc trưng là phản ứng với kim loại tạo ra loại muối trung hòa. Điều này giúp làm tan sỏi trong thận. Tuy nhiên, cần phải sử dụng giấm sao cho thật hợp lý, tránh lạm dụng, chỉ nên dùng một lượng nhỏ để pha loãng với nước khi dùng.

2.Tác hại của axit axetic với con người

– Hơi axit axetic sẽ gây kích ứng mũi, cổ họng và phổi và làm tổn thương nghiêm trọng tới các lớp lót của cơ quan mũi, thậm chí khiến nạn nhân bị khó thở.

– Nuốt phải axit axetic có thể gây ăn mòn vùng miệng và đường tiêu hóa, khiến nạn nhân nôn mửa, tiêu chảy, trụy tuần hoàn, suy thận và nguy hiểm hơn là tử vong.

– Tiếp xúc với da sẽ gây ra kích ứng như đau, tấy đỏ, mụn nước. Nếu nặng hơn sẽ gây bỏng sau một vài phút tiếp xúc.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *