Câu trả lời chính xác nhất: Hình ảnh “cành khô” gợi nhớ đến những sự vật không thể được tạo dựng bằng những đường nét mềm mại mà phải bằng sự gân guốc, cứng cáp và đối xứng trong cách mang tính kì hà ấy cũng là phong cách của thủy mặc.

– Không gian trong bài thơ gợi nỗi buồn của buổi chiều tà, của lúc tàn thu, sự ngưng đọng, lặng im của cảnh vật… Giống như mọi bài thơ Hai-cư khác, cái tôi thi nhân không bao giờ xuất hiện trong thi phẩm nhưng từ những gì nhà thơ gửi gắm sẽ khởi sự cho trí tưởng tượng vô biên của độc giá.

Trong bài thơ này, yếu tố mùa củng thể hiện rất rõ ở từng câu chữ chứ không đợi đến quy ngữ cuối bài. Đây là bài thơ về mùa thu và thời điểm chính xác có lẽ là cuối thu, khi chim quạ đã xuất hiện, khi lá cây đã rụng hết chỉ còn lại cành khô.

Cùng Toptailieu tìm hiểu về Thơ Hai-cư của Basô để làm rõ câu hỏi trên hơn nhé!

1. Tìm hiểu chung về tác giả Ba-sô

a. Cuộc đời:

– Ma-Su-ô Ba-sô (Mastbo Bashoo, 1644 – 1694) là nhà thơ hàng đầu của Nhật Bản, quê ở tỉnh I-ga (nay là tỉnh Mi-ê)

– Gia đình ông thuộc tầng lớp võ sĩ cấp thấp

– Khoảng năm 28 tuổi chuyển đến Ê-đô (Tô-ki-ô) sống và sáng tác thơ Hai-Cư với bút danh Ba-sô (Ba tiêu)

– Mười năm cuối đời, ông đi khắp đất nước viết du kí và làm thơ Hai-Cư. Ông mất ở O-sa-ka khi mới 50 tuổi.

b. Sự nghiệp:

– Tác phẩm chính: Du kí Phơi thân đồng nội (1659); Đoản văn trong đây (1688); Cánh đồng hoang (1689); Áo tơi cho khí (1691); Lối lên miền Ô-ku (1689).

– Phong cách nghệ thuật:

+ Cảm thức cô tịch, cô đơn nhưng là “niềm cô đơn huy hoàng”; là cảm thức của sự tĩnh mịch tuyệt đối.

+ Cảm thức về sự hội ngộ giữa cái đẹp và tính giản dị, tâm hồn và thiên nhiên, tính chất phác, mộc mạc và cái sâu thẳm, tuyệt diệu.

>>> Tham khảo: Những yếu tố làm nên đặc trưng và sức hấp dẫn của thơ Đường luật và thơ Hai-cư

2. Tìm hiểu chung về thơ Hai-cư Ba-sô

a. Đặc điểm thơ Hai-cư:

Thể thơ:

– Hai-cư là một thể thơ truyền thống độc đáo của Nhật Bản (thi quốc), được hình thành từ thế kỷ thứ XVI đến thế kỷ XVII có những thành tựu nổi bật.

– Hình thức: thơ Hai-cư thuộc loại ngắn nhất thế giới (cả bài chỉ 17 âm tiết, ngắt thành 3 đoạn 5 – 7 – 5). Nguyên bản tiếng Nhật chỉ có một câu thơ.

+ Dòng 1: giới thiệu.

+ Dòng 2: Tiếp tục ý trên và chuẩn bị cho dòng 3.

+ Dòng 3: Ý thơ kết lại nhưng không rõ ràng, mở ra những suy ngẫm, cảm xúc cho người đọc ngân nga, lan tỏa.

Nội dung:

– Thấm đẫm tinh thần Thiền tông và tinh thần văn hóa phương Đông nói chung.

– Hai-cư thường thể hiện mối quan hệ khăng khít giữa con người và vạn vật nằm trong mối quan hệ khăng khít với một cái nhìn nhất thể hóa.

– Thơ hai-cư có luật cơ bản là không đả động đến cảm xúc mà chủ yếu chỉ ghi lại sự việc xảy ra trước mắt.

=> Đó là thời điểm hiện tại, cảnh trước mắt, sự gắn bó sâu sắc của con người với thiên nhiên.

Nghệ thuật:

– Thủ pháp tượng trưng:

+ Thể hiện một khoảnh khắc của cảnh vật và đỉnh điểm của cảm xúc, hàm súc nghệ thuật khơi gợi chứ không phải là hàm xúc của châm ngôn, triết lý và thiên nhiên. Tìm cái đẹp trong những hình ảnh giản dị bình thường của thiên nhiên.

+ Thấm đẫm tinh thần Thiền tông (Phật giáo) và tinh thần văn hóa phương Đông.

– Ngôn ngữ: thiên về gợi, đa nghĩa.

b. Phân loại: 3 nhóm:

Bố cục bài Chùm thơ hai-cư Nhật Bản chia làm 3 đoạn:

– Phần 1: Bài thơ số 1: Miêu tả hình ảnh con quạ

– Phần 2: Bài thơ số 2: Miêu tả hình ảnh hoa triêu nhan

– Phần 3: Bài thơ số 3: Miêu tả hình ảnh con ốc nhỏ

c. Giá trị nghệ thuật:

– Hình thức: ngắn gọn, gồm 17 âm tiết, ngắt thành 3 đoạn, thường theo thứ tự 5-7-5 – Ngôn ngữ: chấm phá, gợi chứ không tả, để nhiều khoảng trống cho độc giả tưởng tượng, đồng sáng tạo.

d. Giá trị nội dung:

Ba bài thơ thể hiện những rung cảm của con người trước thiên nhiên như một buổi “chiều thu”, cành “hoa triêu nhan” và sự vật nhỏ bé như “dây gàu”, “giếng” nước, “con ốc”

– Những hình ảnh được sử dụng trong bài thơ mang ý nghĩa tượng trưng cho những cố gắng của con người (hình ảnh con ốc trèo núi Fu-ji), tâm trạng man mác bâng khuâng (cánh quạ đậu trên cành khô),…

>>> Tham khảo: Hãy viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) trình bày về điều bạn cảm thấy thú vị nhất ở thể thơ hai-cư.

3. Tìm hiểu đoạn thơ hai cư số 1: Trên cành khô:

Trên cành khô

Chim quạ đậu

Chiều thu.

Hình ảnh “cành khô" gợi hình dung về điều gì? Không gian trong bài thơ gợi cho em những cảm nhận gì?

a. Nội dung:

– Tâm trạng của con người trong cảnh chiều thu:

+ Hình ảnh trung tâm: “con quạ” gợi ra sự tang tóc, buồn bã.

+ Không gian: cành cây khô.

+ Thời gian: chiều thu.

=> Bức tranh thiên nhiên ảm đạm, thiếu sức sống.

b. Nghệ thuật:

– Dung lượng ngắn.

– Hình ảnh gần gũi, quen thuộc.

– Ngôn từ cô đọng, hàm súc.

c. Hình ảnh “cành khô” gợi hình dung về điều gì? (Ba-sô – Basho) – Không gian trong bài thơ gợi cho em những cảm nhận gì?

– Hình ảnh “cành khô” gợi nhớ đến những sự vật không thể được tạo dựng bằng những đường nét mềm mại mà phải bằng sự gân guốc, cứng cáp và đối xứng trong cách mang tính kì hà ấy cũng là phong cách của thủy mặc.

– Không gian trong bài thơ gợi nỗi buồn của buổi chiều tà, của lúc tàn thu, sự ngưng đọng, lặng im của cảnh vật… Giống như mọi bài thơ Hai-cư khác, cái tôi thi nhân không bao giờ xuất hiện trong thi phẩm nhưng từ những gì nhà thơ gửi gắm sẽ khởi sự cho trí tưởng tượng vô biên của độc giá.

Trong bài thơ này, yếu tố mùa củng thể hiện rất rõ ở từng câu chữ chứ không đợi đến quy ngữ cuối bài. Đây là bài thơ về mùa thu và thời điểm chính xác có lẽ là cuối thu, khi chim quạ đã xuất hiện, khi lá cây đã rụng hết chỉ còn lại cành khô.

d. Mẫu phân tích đoạn thơ Trên cành khô:

Đọc bài thơ của Ba-sô, ta không khỏi ấn tượng trước bức tranh thiên nhiên trong cảnh chiều thu. Ngay từ dòng thơ đầu tiên “trên cành khô”, nhà thơ đã phác họa những nét bút trầm lắng. Hình ảnh cành cây khô gợi cho người đọc vẻ lụi tàn của sự sống trong tiết trời se lạnh. Nổi bật trong bức tranh ấy là hình ảnh trung tâm “cánh quạ đậu”. Sự xuất hiện của cánh quạ càng khiến cho cảnh vật trở nên tang thương, buồn bã. Thời gian chiều thu như tô đậm hơn bầu không khí ảm đạm, thiếu sức sống. Chỉ với ba dòng thơ cùng ngôn từ cô đọng, nhà thơ Ba-sô đã trực tiếp bày tỏ tâm trạng buồn bã khi quan sát cảnh chiều thu. Có thể nói, bài thơ mang đậm dấu ấn của ông cũng như làm phong phú thêm cho thể thơ này.

————————

Qua nội dung bài viết trên, Toptailieu đã trả lời cho các bạn câu hỏi “Hình ảnh “cành khô” gợi hình dung về điều gì? (Ba-sô – Basho) – Không gian trong bài thơ gợi cho em những cảm nhận gì?” Chúng tôi hi vọng các bạn đã có kiến thức hữu ích khi đọc bài viết này, chúc các bạn học tốt.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.