Đất nước trong bài thơ là hình ảnh đẹp đẽ, qua những con người lao động, văn hóa đất nước và phong tục tập quán khác nhau tạo nên vẻ đẹp của đất nước trong bài thơ được Nguyễn Khoa Điềm đưa vào văn học đã khắc họa qua nhiều phương diện của cuộc sống con người và các dân tộc của Việt Nam. Trong bài viết này Toptailieu sẽ chia sẻ đến bạn đọc cách Làm sáng tỏ hình ảnh Đất Nước qua sự cảm nhận của tác giả trong 9 câu thơ đầu học sinh giỏi hay và chính xác nhất.

1. Dàn ý làm sáng tỏ hình ảnh Đất Nước qua sự cảm nhận của tác giả trong 9 câu thơ đầu học sinh giỏi

Mở bài

– Giới thiệu tác giả, tác phẩm Đất nước – Nguyễn Khoa Điềm

– Giới thiệu đoạn trích: 9 câu thơ đầu

Thân bài

* Đầu tiên, làm sáng tỏ câu hỏi: Đất nước có từ bao giờ?

– Đất nước có từ khi ta lớn lên, những điều gần gũi, tư tưởng yêu nước, nhân dân được tác giả khái quát rõ nét trong bài thơ Đất nước.

* Tiếp theo, là quá trình hình thành đất nước?

– Phong tục ăn trầu gợi về hình ảnh thân thuộc của bà – những miếng trầu được têm đẹp đẽ đó là những hình ảnh đẹp.

– Cây tre – hình ảnh thân thuộc được khái quát lại trong tác phẩm để thấy được vẻ đẹp thiên nhiên.

– Những hình ảnh, tập quán của cuộc sống con người, qua hình ảnh bới tóc sau đầu, câu ca dao dạt dào, đầy đủ tình yêu thương

– Văn hóa Việt Nam cũng được thể hiện trong những câu thơ, hạt gạo trải qua quá trình gian khổ mới có được hạt gạo trắng ngần.

– Đất nước lại gắn liền với lối sống phong tục tập quán của quê hương

Kết bài

– 9 câu đầu đã để lại cho độc giả những ấn tượng sâu sắc.

– Nêu giá trị nội dung và nghệ thuật

– Tài năng của tác giả Nguyễn Khoa Điềm

Làm sáng tỏ hình ảnh Đất Nước qua sự cảm nhận của tác giả trong 9 câu thơ đầu học sinh giỏi

2. Bài văn làm sáng tỏ hình ảnh Đất Nước qua sự cảm nhận của tác giả trong 9 câu thơ đầu học sinh giỏi

Tình yêu đất nước từ lâu đã trở thành nguồn cảm hứng dạt dào cho biết bao nhà văn, nhà thơ. Tình cảm thiêng liêng đó được các thi sĩ thể hiện qua nhiều bình diện khác nhau. Với Nguyễn Khoa Điềm, ông đã mang đến cho người đọc một đất n ước bình dị, thân thương, gần gũi bằng với giọng văn chân thành. Điều này được thể hiện cụ thể thông qua đoạn thơ:

“Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi

Đất nước có trong những cái ngày xửa ngày xưa

Đất nước có từ ngày đó…”

Nguyễn Khoa Điềm là nhà thơ trưởng thành trong thời kì kháng chiến chống Mĩ. Thơ ông gây ấn tượng bởi lối viết kết hợp giữa cảm xúc nồng nàn và suy tư sâu lắng. Những trang thơ của ông thể hiện rõ nét sự tài hoa, uyên bác, đĩnh đạc vừa truyền thống mà vẫn hiện đại, trang trọng, trữ tình. Thể loại sở trường của ông là trường ca. Và một trường ca đặc sắc của ông trong thời kì này chính là “Mặt đường khát vọng”. “Đất nước” được trích từ chương V của trường ca này. Tác phẩm được ra đời vào năm 1971 trong khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt. Lúc này tác giả đang ở chiến khu Trị -Thiên. Với tình yêu nước nồng nàn, ông đã góp một tiếng thơ hay về đất nước để lay động và thức tỉnh ý thức, trách nhiệm của mỗi người.

Mỗi người khi sinh ra đều một nơi để gắn bó, yêu thương và tự hào. Đó là quê hương, là tình yêu đất nước. Vậy đã bao giờ ta tự hỏi: Đất nước là gì? Đất nước có từ bao giờ chưa? Và Nguyễn Khoa Điềm đã mở đầu trích đoạn thơ bằng lời hồi đáp cho câu hỏi: “đất nước có tự bao giờ?”

“Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi”

Hai tiếng đất nước vang lên đầy sự yêu thương, trìu mến. Đây cũng là cảm nhận mang tính khái quát về đất nước của nhà thơ. Cụm từ “đã có rồi” hàm chứa trong đó những nhận thức đã trở thành quen thuộc, đã định hình thành nét trong con người việt. Đặc biệt, từ “Đất Nước” được viết hoa xuyên suốt cả bài thơ. Với nhà thơ, ông cho rằng đất nước không chỉ là vùng đất vô tri, đất nước còn là nhân vật, sinh thể có tâm hồn, tính cách. Cách viết này đã thể hiện được tình cảm chân thành, trân trọng của tác giả dành cho đất nước. Hai từ “Đất Nước” thiêng liêng không chỉ xuất hiện trong thơ Nguyễn Khoa Điềm mà còn “làm bạn” với nhiều thi sĩ khác:

Việt nam đất nước ta ơi

Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn

Cánh cò bay lả rập rờn

Mây mờ che đỉnh trường sơn sớm chiều

(Nguyễn Đình Thi)

Hay:

“Đất nước tôi thon thả giọt đàn bầu

Nghe dịu nỗi đau của mẹ

Ba lần tiễn con đi, hai lần con khóc lặng lẽ

Các anh không về mình mẹ lặng im…”

(Tạ Hữu Yên)

Nhà thơ sử dụng đại từ xưng hô “ta” thể hiện nét tâm tình trò chuyện thân mật giữa người con trai và người con gái, giữa “anh” và “em” về đất nước. “Ta” mang nghĩa là chúng ta, là tất cả mọi người, trong đó có anh và em.

Những dòng thơ tiếp theo, tác giả triển khai và làm sáng rõ vấn đề được tạo ra ở câu thơ đầu: “Đất  nước có từ rất lâu đời”. “Đất Nước” có trong những câu chuyện cổ mà người mẹ người bà thường hay kể cho con cháu nghe, câu chuyện nào cũng bắt đầu bằng cụm từ “ngày xửa ngày xưa”. ta dường như được quay trở về với miền kí ức thăm thẳm, xa xôi. Nơi đó có hình ảnh của ông Bụt, bà Tiên với bao phép màu kỳ diệu. Đất nước có trong những điều xa xưa ấy, tức là đất nước đã xuất hiện trước khi những câu chuyện này có mặt trong kho tàng dân gian đầy sắc màu. Chính những câu chuyện đó sẽ nuôi dưỡng tâm hồn những đứa trẻ, để rồi khi lớn lên họ sẽ là những con người có ích cho xã hội và biết yêu thương người khác hơn.

Không chỉ vậy, đất nước còn hiện hữu thông qua phong tục tập quán tốt đẹp của nhân dân:

“Đất nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ bà ăn”

Thi nhân nhắc tới miếng trầu – hình ảnh vô cùng quen thuộc mà ta thường bắt gặp trong lễ hội đình đám, cưới xin. Câu thơ gợi nhắc câu chuyện cổ tích: “sự tích trầu cau”. Tục ăn trầu của người việt bắt nguồn từ chính câu chuyện này. Đồng thời, miếng trầu cũng thể hiện truyền thống hiếu khách của nhân dân: “miếng trầu là đầu câu chuyện.

Nhà thơ tiếp tục nói về cái bới tóc sau đầu của mẹ. Mái tóc đen nhánh được bà, được mẹ bới gọn lên trở thành hình ảnh quen thuộc, mang vẻ đẹp khỏe khoắn rất riêng của người Việt Nam.

Bên cạnh những phong tục tập quán tốt đẹp của nhân dân, nhà thơ còn nhấn mạnh vào truyền thống đánh giặc giữ nước của dân tộc:

“Đất nước lớn lơn khi dân mình biết trồng tre mà đánh giặc”

Hai từ “lớn lên” để chỉ sự trưởng thành của đất nước. Câu thơ gợi ta nhớ tới hình ảnh cây tre và truyền thuyết “Thánh Gióng”. từ bao đời  nay, tre đã trở thành hình ảnh quen thuộc của làng quê việt nam. Nó đã đi vào trong thơ ca, là hình ảnh biểu tượng cho phẩm cách của con người Việt Nam:

“Tre xanh xanh tự bao giờ?

Chuyện ngày xưa… đã có bờ tre xanh

Thân gầy guộc, lá mong manh

Mà sao nên lũy nên thành tre ơi?

Ở đâu tre cũng xanh tươi

Cho dù đá sỏi đất vôi bạc màu”

Cây tre cũng gắn liền với hình ảnh thánh gióng – một cậu bé đã vươn mình lớn dậy bởi lòng yêu nước và chí căm thù giặc sâu sắc. Tác giả đưa chi tiết ấy vào trong thơ để thấy dân ta “biết trồng tre đánh giặc” từ lâu lắm rồi.

Từ chuyện quốc gia, tác giả dẫn ta về với mái ấm gia đình, ở đó có tình cảm gắn bó giữa vợ và chồng

“cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn”. trong kho tàng ca dao, tục ngữ đã có câu:

“Tay bưng đĩa muối chén gừng

Gừng cay muối mặn xin đừng quên nhau”

Đất nước còn hiện hữu trong nhiều sự vật bình dị, quen thuộc của cuộc sống hàng ngày “cái kèo, cái cột thành tên”. Từ khi biết dựng nên cái nhà để che nắng, che mưa, nơi trú ngụ được chèo chống bền vững bưởi cái kèo cái cột – được định danh rất sớm. Nhà thơ chọn ra một nghề đặc trưng nhất của ngành công nghiệp – nghề trồng lúa nước: “Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng.” thành ngữ “một nắng hai sương” gợi ra sự cần cù, chịu thương chịu khó, chăm chỉ lao động của ông cha ta.

Sau tất cả những diễn giải ấy, tác giả một lần nữa khẳng định cội nguồn của đất nước với niềm tự hào mãnh liệt nhất:  “Đất Nước có từ ngày đó”. vẫn không rõ ngày đó là ngày nào, người đọc chỉ cần biết Đất Nước đã có từ lâu trong sâu thẳm thời gian.

Đoạn thơ chỉ có 9 câu song đã góp phần lớn tạo nên thành công của tác phẩm. Thể thơ tự do kết hợp với cách vận dụng tài tình chất liệu văn hóa văn học dân gian đã đem tới cho người đọc cảm giác thân thuộc về đất nước.

Quan đoạn thơ, ta đã hiểu được rằng Đất Nước nào cũng bắt nguồn từ sự bình dị, nhỏ bé, thân thương. Từ đó, ta càng thêm yêu, trân trọng cuộc sống, cảnh vật xung quanh của mình. Bởi như I.Êrenbua từng viết: “Dòng suối đổ vào sông, sông đổ vào đại trường giang Vôn-ga, con sông Vôn-ga đi ra biển. Lòng yêu nhà, yêu làng xóm, yêu miền quê trở nên lòng yêu tổ quốc”

———————————-

Trên đây, Toptailieu đã cùng các bạn tìm hiểu cách làm sáng tỏ hình ảnh Đất Nước qua sự cảm nhận của tác giả trong 9 câu thơ đầu học sinh giỏi. Hi vọng đây là những thông tin bổ ích cho các bạn. Chúc các bạn học tập tốt.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.