Mối quan hệ biện chứng giữa bản chất và hiện tượng? Ý nghĩa phương pháp luận của mối quan hệ này đối với nhận thức bản chất của chủ nghĩa tư bản hiện đại?

Mối quan hệ biện chứng giữa bản chất và hiện tượng? Ý nghĩa phương pháp luận của mối quan hệ này đối với nhận thức bản chất của chủ nghĩa tư bản hiện đại?

Mối quan hệ biện chứng giữa bản chất và hiện tượng? Ý nghĩa phương pháp luận của mối quan hệ này đối với nhận thức bản chất của chủ nghĩa tư bản hiện đại?

Lời giải

Bản chất là tổng hợp tất cả những mặt, những mối liên hệ tất nhiên, tương đối ổn định ở trong sự vật, quy định sự vận động và phát triển của sự vật đó. Hiện tượng là biểu hiện ra bên ngoài của những mặt, những mối liên hệ bản chất.

Bản chất và hiện tượng có sự thống nhất biện chứng. Bản chất và hiện tượng đều tồn tại khách quan, có quan hệ chặt chẽ với nhau, không tách rời nhau. Bản chất bao giờ cũng bộc lộ ra qua các hiện tượng; còn hiện tượng bao giờ cũng là biểu hiện của bản chất nhất định. Không có bản chất nào tồn tại thuần túy ngoài hiện tượng. Ngược lại, cũng không có hiện tượng nào không phải là sự biểu hiện của bản chất nhất định.

Bản chất và hiện tượng về căn bản là phù hợp với nhau. Bản chất bao giờ cũng được bộc lộ qua những hiện tượng nhất định. Bản chất nào thì hiện tượng ấy, bản chất khác nhau sẽ bộc lộ thành những hiện tượng khác nhau. Khi bản chất thay đổi thì hiện tượng biểu hiện nó cũng thay đổi theo. Khi bản chất mất đi thì hiện tượng biểu hiện nó cũng mất theo.

Bản chất và hiện tượng tuy thống nhất với nhau nhưng đó là sự thống nhất của hai mặt đối lập. Bản chất là cái bên trong, sâu sắc hơn hiện tượng; hiện tượng là cái bên ngoài, phong phú hơn bản chất. Bản chất tương đối ổn định, biến đổi chậm hơn, còn hiện tượng thường xuyên biến đổi nhanh hơn so với bản chất.

Bản chất và hiện tượng có thể chuyển hóa cho nhau. Bản chất hiện ra, xâm nhập vào hiện tượng; còn hiện tượng không tách rời bản chất, có tính bản chất. Hiện tượng chuyển hóa thành bản chất là trong quá trình vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng lúc đầu còn là cái đơn nhất, về sau phát triển trở thành cái chung, cái sâu sắc, quyết định sự tồn tại phát triển của sự vật.

Muốn nhận thức, cải tạo đúng đắn sự vật, hiện tượng phải đi từ các hiện tượng, tập trung vào các hiện tượng điển hình, loại bỏ các “giả tượng”, để tìm ra và tác động vào bản chất sự vật, hiện tượng. Trình nhận thức và cải tạo chỉ dừng lại ở hiện tượng. Ngược lại, cũng từ bản chất của sự vật để phân tích các hiện tượng, nhận thức đúng đến các hiện tượng “dường như không phản ánh bản chất” trong những điều kiện nhất định.

Ngày nay, chủ nghĩa tư bản hiện đại có sự điều chỉnh về quan hệ sở hữu, phân phối… để thích nghi, tồn tại, nhưng bản chất bóc lột giá trị thặng dư vẫn không thay đổi. Bản chất này được bộc lộ ra ở nhiều hiện tượng như bần cùng hóa giai cấp vô sản, thất nghiệp, khủng hoảng kinh tế theo chu kỳ, ô nhiễm môi trường, chiến tranh… Khi không còn chủ nghĩa tư bản, không còn bóc lột giá trị thặng dư, những hiện tượng trên cũng mất đi theo.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.