Mối quan hệ biện chứng giữa khả năng và hiện thực? Ý nghĩa phương pháp luận của vấn đề trên đối với người cán bộ chính trị quân đội?

Mối quan hệ biện chứng giữa khả năng và hiện thực? Ý nghĩa phương pháp luận của vấn đề trên đối với người cán bộ chính trị quân đội?

Mối quan hệ biện chứng giữa khả năng và hiện thực? Ý nghĩa phương pháp luận của vấn đề trên đối với người cán bộ chính trị quân đội?

Lời giải

Khả năng là cái hiện chưa có, chưa tới, nhưng sẽ có, sẽ tới khi chúng có điều kiện tương ứng. Hiện thực là tất cả những gì hiện có, hiện đang tồn tại.

Khả năng và hiện thực đều tồn tại trong mối liên hệ chặt chẽ với nhau, không tách rời nhau, chuyển hóa lẫn nhau trong quá trình phát triển của sự vật. Khả nàng biến thành hiện thực. Hiện thực này do sự vận động nội tại của nó lại nảy sinh ra những khả năng mới. Khả năng mới này có những điều kiện thích hợp lại trở thành hiện thực. Khả năng biến thành hiện thực và hiện thực mới lại bao hàm những khả năng mới của sự phát triển. Đó là quá trình phát triển vô tận của thế giới vật chất.

Cùng trong những điều kiện nhất định, ở cùng một sự vật không phải chỉ có một khả năng, mà có nhiều khả năng. Ngoài những khả năng vốn có, trong những điều kiện môi, sự vật sẽ xuất hiện thêm những khả năng mới, đồng thời bản thân mỗi khả năng cũng thay đổi theo sự thay đổi của điều kiện. Để khả năng biến thành hiện thực phải gắn với những điều kiện cụ thể (khách quan và chủ quan). Trong tự nhiên, khả năng biến thành hiện thực chủ yếu là một quá trình tự phát. Trong xã hội, bên cạnh những điều kiện khách quan, khả năng muốn biến thành hiện thực cần phải thông qua hoạt động thực tiễn của con người. Hoạt động có ý thức của con người có thể đẩy nhanh hoặc kìm hãm quá trình biến khả năng thành hiện thực. Không thấy vai trò nhân tố chủ quan của con người sẽ rơi vào sai lầm hữu khuynh, định mệnh, khuất phục trước hoàn cảnh. Tuy nhiên, cũng không được tuyệt đối hóa vai trò của nhân tố chủ quan mà xem thường những điều kiện khách quan, dẫn tới sai lầm chủ quan, duy tâm, duy ý chí.

Hiện thực là cái tồn tại thực, còn khả năng là cái hiện chưa có, nên trong hoạt động thực tiễn phải từ hiện thực, dựa vào hiện thực, không được dựa vào khả năng để định ra chủ trương, phương hướng hành động của mình. Trong hoạt động thực tiễn, nếu chỉ dựa vào cái còn ở dạng khả năng thì sẽ dễ rơi vào ảo tưởng.

Khả năng là cái chưa tồn tại thực sự nhưng nó cũng biểu hiện khuynh hướng phát triển của sự vật trong tương lai. Do đó, phải nhận thức đúng các khả năng của sự vật, có kê hoạch, biện pháp phù hợp để biến khả năng thành hiện thực. Khi tính đến khả năng phải phân biệt được các loại khả năng gần, khả năng xa, khả năng tất nhiên và ngẫu nhiên… Từ đó mới tạo được các điều kiện thích hợp để biến khả năng thành hiện thực, thúc đẩy sự vật phát triển.

Trong xã hội việc chuyển hóa khả năng thành hiện thực phụ thuộc vào hoạt động thực tiễn của con người. Vì vậy, chúng ta phải chú ý phát huy nguồn lực con người, tạo ra những điều kiện thuận lợi cho việc phát huy tính năng động sáng tạo của mỗi con người để biến khả năng thành hiện thực, thúc đẩy xã hội phát triển.

Vận dụng mối quan hệ biện chứng giữa khả năng và hiện thực, trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Đảng ta đã chỉ rõ: “Trên thế giới, hòa bình, hợp tác và phát triển vẫn là xu thế lớn. Kinh tế thế giới và khu vực tiếp tục phục hồi và phát triển, nhưng vẫn tiềm ẩn những yếu tố bất trắc khó lường”[1]. Đây là bức tranh phản ánh đúng đắn hiện thực và khả năng của thế giới và khu vực đương đại, giúp chúng ta nhận rõ những thuận lợi và khó khăn trên trường quốc tế, trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay.

Người chính ủy, chính trị viên trong tiến hành công tác tư tưởng, công tác tổ chức cần nắm bắt, dự kiến các khả năng, có biện pháp, cách thức khoa học, tạo điều kiện biến khả năng có lợi, khả năng gần, khả năng tất nhiên thành hiện thực; đồng thời, biết nắm bắt và ngăn ngừa các khả năng không có lợi trong tiến hành công tác đảng, công tác chính trị ở các đơn vị.

[1] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn Kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb Chính trị quốc gia, H. 2006, tr. 73.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.