Văn học Việt Nam trải qua nhiều thời kì nhưng có lẽ ấn tượng sâu sắc nhất với người đọc là phong trào Thơ Mới mà ở đó Xuân Diệu đã gửi gắm bài thơ Vội vàng, với mong muốn tuổi trẻ sống nhiệt huyết, cống hiến hết mình. Trong bài viết này Toptailieu sẽ chia sẻ đến bạn đọc cách Phân tích bài thơ Vội vàng của Xuân Diệu học sinh giỏi kèm dàn ý hay và chính xác nhất.

1. Dàn ý phân tích bài thơ Vội vàng của Xuân Diệu học sinh giỏi kèm dàn ý

Mở bài

– Những hiểu biết về tác giả, tác phẩm

Thân bài

* Tác giả với tình yêu tha thiết

– Bức tranh thiên nhiên – sóng được tác giả thể hiện đẹp đẽ, trong sáng

– Những hình ảnh thiên nhiên đẹp đẽ đã để lại những ấn tượng sâu trong những lòng tác giả về thiên nhiên.

* Ý thức được sự trôi chảy của thời gian

– Những cảm nhận sâu sắc của tác giả về sự trôi chảy của thời gian, hãy cố gắng cống hiến hết mình để vụt qua tuổi trẻ lãng phí mà hối hận.

* Tác giả – nhiệt huyết, khát vọng

– Khát vọng sống nhiệt huyết, hết mình về cuộc đời, về tuổi trẻ.

Kết bài

– Cảm nghĩ của em về bài thơ Vội vàng

– Vẻ đẹp của tuổi trẻ, của tình yêu được khái quát lại

– Liên hệ về tuổi trẻ thanh niên hiện nay

Phân tích bài thơ Vội vàng của Xuân Diệu học sinh giỏi kèm dàn ý

2. Phân tích bài thơ Vội vàng của Xuân Diệu học sinh giỏi kèm dàn ý

Xuân Diệu là nhà thơ của mùa xuân, tình yêu và tuổi trẻ nồng cháy. Với giọng thơ tràn đầy sôi nổi và nhiệt huyết, Xuân Diệu đã khoác lên một chiếc áo mới cho thơ ca đương thời, thể hiện một quan niệm sống mới mẻ đầy sáng tạo. Tiêu biểu cho các sáng tác của “ ông hoàng thơ tình” chính là  bài thơ Vội vàng. Bài thơ thể hiện sức sống mãnh liệt, tâm hồn thiết tha giao cảm với cuộc sống của nhà thơ.

“Tôi muốn tắt nắng đi

Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào người!”

Bài thơ được in trong tập thơ đầu tay của Xuân Diệu – Thơ thơ. Ngay từ lúc ra đời, tập thơ nhanh chóng để lại tiếng vang và ấn tượng trong lòng người đọc. Bài thơ chính là tâm trạng ngất ngây của thi sĩ khi đứng trước khung cảnh mùa xuân căng tràn nhựa sống, quyến rũ mà tươi đẹp, để rồi bộc lộ nỗi lo âu trước dòng chảy của thời gian cứ trôi qua mãi mãi, từ đó thể hiện sự lạc quan, yêu cuộc sống của chính Xuân Diệu.

“Tôi muốn tắt nắng đi

Cho màu đừng nhạt mất

Tôi muốn buộc gió lại

Cho hương đừng bay đi.”

Toàn bộ bài thơ được mở đầu bằng thể thơ ngũ ngôn, như một lời tuyên bố ngắn gọn và vô cùng mạnh mẽ về khát vọng đoạt quyền tạo hóa của tác giả. Khi xưng “ tôi” chính là bộc bạch tâm tình của riêng mình. Các phép điệp được liên tiếp lồng vào nhau, điệp cấu trúc, điệp từ, điệp ngữ kết hợp với nhịp thơ gấp gáp “ tôi muốn”, “cho” thể hiện những ý tưởng táo bạo, tưởng chừng như không thể “ muốn tắt nắng, muốn buộc gió”. “ Gió, nắng, hương” đều là những thứ thuộc về tự nhiên, làm sao con người có thể can thiệp được. Thoạt đầu nghe thì hoàn toàn phi lý nhưng lại hoàn toàn đúng đắn với hồn thơ của Xuân Diệu, một trái tim đang thổn thức, rạo rực níu giữ những bước đi của thời gian, màu sắc hương vị của cuộc sống để rồi có thể hưởng thụ vẻ đẹp ấy viên mãn và tươi đẹp nhất. Ở đó chính là khát vọng được sống, mong muốn có thể sống mãi trong tuổi trẻ, muốn vẻ đẹp đất trời mãi mãi không bao giờ tàn phai.Trong khi nhiều nhà thơ bấy giờ muốn thoát li hoàn toàn khỏi cuộc sống thì Xuân Diệu lại cứ cố gắng bám víu lấy trần thế, níu kéo bước chân của thời gian:

“ Không muốn đi ở mãi với vườn trần

Chân hóa rễ để hút mùa dưới đất…”

Bức tranh mùa xuân được vẽ lên ở chín câu thơ tiếp theo mới tươi đẹp, căng tràn nhựa sống làm sao.

“Của ong bướm này đây tuần tháng mật

Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân.”

Đoạn thơ đã chứng minh cho ý tưởng táo bạo ở bốn câu đầu: nhà thơ muốn giữ lại mọi hương sắc tươi đẹp của cuộc sống vì nó vô cùng đáng sống.Hình ảnh của cuộc sống được liệt kê chất đầy trong những câu thơ. Bức tranh thiên nhiên ngọt ngào, say đắm lòng người, đậm đà hạnh phúc và căng tràn sức sống thông qua các hình ảnh: tuần trăng mật, hoa của đồng nội xanh rì, lá của cành tơ phơ phất, yến anh – khúc tình si… Vẻ đẹp thiên nhiên được cảm nhận bằng vẻ đẹp của tuổi trẻ, tình yêu và hạnh phúc, và điểm chung là tất cả đều đang vào độ tràn đầy sức sống và viên mãn. Để cảm nhận trọn vẹn bức tranh mùa xuân, tác giả đã vận dụng toàn bộ giác quan của mình, không chỉ có thị giác mà còn có thính giác để lắng nghe “ khúc tình si” đang ngân nga của yến anh. Điệp ngữ “ này đây” được kết hợp với nhịp thơ dồn dập và gấp gáp đã góp phần diễn tả tình yêu rạo rực, đắm say tới ngất ngây của chính tác giả trước khu vườn thiên nhiên. Khung cảnh buổi sớm mai được so sánh như hàng mi của một thiếu nữ.

“Mỗi buổi sớm thần Vui hằng gõ cửa

Tháng Giêng ngon như một cặp môi gần!”

Cuộc sống dù có mệt mỏi hay khó khăn cỡ nào, trong quan niệm của tác giả vẫn luôn chứa đựng niềm vui, khi bắt đầu một ngày mới thì luôn có một vị thần độ lượng mỗi sáng đều ban phát niềm vui cho nhân gian. Để rồi ý thơ được khép lại bằng cách diễn đạt vô cùng mới “ tháng giêng” xuất hiện vào mùa xuân.. Mùa xuân bắt đầu từ tháng giêng, còn đối với đời người chính là tuổi trẻ. Khi tình yêu dần chớm nở, thì chính cặp môi gần đã đánh dấu cho sự bắt đầu. Chọn thời gian vừa bắt đầu, tình yêu thì vào độ chớm nở, đắm say. Đây là một câu thơ “rất Xuân Diệu” khác hẳn với các nhà thơ lúc bấy giờ, cũng bởi con mắt của Xuân Diệu tràn đầy nhựa sống, mơn mởn. Ở đây Xuân Diệu đã lồng vào quan niệm thơ ca của ông, tất cả thiên nhiên đều xoay quanh con người, con người chính là trung tâm của vũ trụ.

“ Tôi sung sướng. Nhưng vội vàng một nửa

Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân.”

Hai câu thơ thể hiện rõ nội tâm của nhà thơ, giọng thơ trở nên buồn bã đến nao lòng. Dấu chấm câu khiến cho câu thơ như một cây cầu bỗng nhiên bị gãy làm đôi, và sự xuất hiện của từ “ nhưng” chính là tạo nên sự đối lập. Câu thơ như là một nốt lặng trong bản nhạc đang bay bổng, cao trào. Nhà thơ lúc này hoàn toàn nhận ra niềm vui thường ngắn ngủi nên trở nên buồn bã và thất vọng.  Hai câu thơ như bản lề mở ra sự hoài nghi, âu lo, khắc khoải đồng thời ở đó cũng là sự sung sướng, tràn ngập hạnh phúc.

Sang đoạn thơ thứ hai đã bộc lộ nên nỗi thất vọng của nhà thơ khi ông đã nhận ra là hữu hạn.

“ Xuân đương tới… chẳng bao giờ nữa.”

Một thứ triết lí, định nghĩa về mùa xuân đã xuất hiện: xuân đương tới nghĩa là…, xuân còn non nghĩa là. Thơ trung đại quan niệm thời gian là tuần hoàn, nhưng ở thơ Xuân Diệu thì hoàn toàn khác. “ Lòng tôi rộng nhưng lượng trời cứ chật ” đã bộc lộ sự chống đối lại với quan niệm xưa, thể hiện một cái nhìn mới mẻ về thời gian một đi không trở lại. Tác giả luôn gấp gáp, vội vã chạy theo guồng quay của thời gian “ Mà xuân hết… lần thắm lại” đã tạo nên một hệ thống các cặp tương phản và đối lập “ tới – qua”, “ non- già”, “ hết – mất”, “ rộng – chật”, “ tuần hoàn – chẳng thắm lại”, “ còn trời đất – chẳng còn tôi mãi”… đã nói lên rằng tuổi xuân qua đi thì mãi mãi không bao giờ trở lại, Xuân Diệu đã lấy quỹ thời gian hữu hạn của đời người để đo thời gian. Tác giả luôn muốn cống hiến, cháy hết mình với tuổi trẻ, nhưng thời gian thì có hạng, để rồi từ đó ông cất lên lời than

“ Mùi tháng năm… tàn sắp sửa”

Thiên nhiên đã được nhân cách hóa lên để nói lên tâm trạng nhạy cảm, tiếc nuối của nhà thơ trước dòng chảy thời gian. Thời gian nhưng lại được cảm giác bằng khứu giác, và từ “ rớm” đã chuyển từ khứu giác sang vị giác, và cuối cùng là vị giác thông qua chữ “ vị”. Những câu hỏi tu từ được điệp lại liên tiếp “ Phải chăng hờn…”, “ phải chăng sợ…” đã thể hiện nỗi lo â, tiếc nuối, bâng khuâng… Khi ta càng tha thiết, gắn bó với thứ gì thì càng sợ sự rời xa và chia lìa, cuộc sống tươi đẹp này cũng vậy. Thi sĩ đã nghe lấy lời than luôn vang lên như câu vĩnh biệt “ Than thầm tiễn biệt” và để rồi

“ Chẳng bao giờ… chiều hôm”

Đây chính là lời than tận cùng của tuyệt vọng. Câu cảm thán ngắt nhịp biến hóa đã làm bật nên cảm giác đau thương, tiếc nuối của lòng người Xuân Diệu và các nhà thơ cùng thời. Qua đoạn thơ cũng đã bộc lộ rõ “ cái tôi cá nhân” của Xuân Diệu đồng thời chính là ý thức nâng niu, giữ gìn những giây phút đáng quý của tuổi trẻ.

Và đến mười dòng cuối chính là niềm yêu đời, say mê cuộc sống đến cuồng nhiệt của tác giả. Đoạn thơ đã bộc lộ rõ sự “ Vội vàng”, nhà thơ tranh thủ để tận hưởng vẻ đẹp của nhân  gian, chạy đua để níu giữ sự sống này. “ Mau đi thôi” như một lời tuyên ngôn với bản thân, đã đến lúc phải sống gấp gáp, cảm nhận cái hữu hạn. Điệp ngữ “ Ta muốn” được điệp lại năm lần và đã được thay đổi khác với những câu đầu, từ “ tôi muốn” sang “ ta muốn” nhấn mạnh vào chủ thể, toàn thể như đang đối diện với trần gian. Các động từ mạnh : ôm, riết, say, thấu, cắn đã bộc lộ tâm trạng hối hả, gấp gáp và ý chí tận hưởng cuộc sống tới cùng. Nghệ thuật vắt dòng với ba từ “ và” đã làm cho câu thơ tràn đầy cảm xúc đắm say, khát khao giao cảm với cuộc đời. Từ “ cho” điệp lại với nhịp độ càng tăng tiến thể hiện sự hưởng thụ thủa thuê. Các tính từ cực tả đã tả cảm xúc ngây ngất của tâm hồn, chuyến choáng, đã đầy, nô nê những thứ tươi đẹp nhất của đất trời. Câu cuối vang lên “ Hỡi xuân hồng ta muốn cắn vào ngươi” bộc lộ rõ hồn thơ Xuân Diệu, đắm say mà táo bạo. Những từ ngữ được vận dụng khéo léo đã truyền cảm hứng cho người đọc, ở đó chính là tình cảm nồng cháy, cuộc đời khát vọng của chính tác giả.

Khổ thơ cuối vang lên như lời giục giã của tác giả, sống vội vàng nhưng không nên gấp gáp, ích kỉ, nên quý trọng thời gian, tuổi trẻ. Mỗi người chỉ sống một lần, hãy sống với tất cả sự say mê và cuồng nhiệt

“ Thà một phút huy hoàng rồi chợt tắt

Còn hơn buồn le lói suốt trăm năm”

Với sự kết hợp giữa các từ ngữ, hình ảnh tươi mới, các thủ pháp điệp ngữ, điệp từ đã khiến Vội vàng thể hiện rõ tâm hồn của “ nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới” ở đó chính là thiên nhiên được hiện lên qua cặp mắt của tuổi trẻ, một thế giới trẻ trung, nồng nàn và sôi nổi, dòng chảy thời gian cũng không ngăn được sự cuồng nhiệt, đắm say. Từ đó, tác giả đã bộc lộ một quan niệm nhân sinh vô cùng mới mẻ, tiến bộ hơn hẳn so với văn học trung đại.

Vội vàng chính là mong muốn giao cảm với đời một cách trần tục. Đồng thời còn khiến độc giả càng thêm yêu cuộc đời, trân quý tuổi trẻ và những khoảnh khắc của cuộc sống, sống sao cho không xót xa, ân hận bởi khi thời gian qua đi sẽ không thể nào quay trở lại

———————————-

Trên đây, Toptailieu đã cùng các bạn tìm hiểu cách phân tích bài thơ Vội vàng của Xuân Diệu học sinh giỏi kèm dàn ý. Hi vọng đây là những thông tin bổ ích cho các bạn. Chúc các bạn học tập tốt.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.