Tố Hữu – một hồn thơ dân tộc mang đậm chất riêng, những tác phẩm của ông không chỉ thể hiện tư tưởng, quan điểm của mình mà con gắn với các sự kiện quan trọng của đất nước trong đó có bài thơ Việt Bắc. Trong bài viết này Toptailieu sẽ chia sẻ đến bạn đọc cách Phân tích bài thơ Việt Bắc học sinh giỏi hay và chính xác nhất.

1. Dàn ý phân tích bài thơ Việt Bắc học sinh giỏi

Mở bài

– Giới thiệu khái quát về tác giả Tố Hữu: là một nhà thơ lớn, một nhà thơ trữ tình chính trị, thơ ông luôn phản ánh những chặng đường đấu tranh gian khổ song cũng nhiều thắng lợi của dân tộc.

– Giới thiệu bài thơ Việt Bắc: hoàn cảnh sáng tác, nội dung chính của bài thơ.

Thân bài

– “Việt Bắc” là một địa danh, là cái nôi của cách mạng Việt Nam tiền khởi nghĩa, là cơ quan đầu não của cuộc kháng chiến chống Pháp. Việt Bắc là nơi lưu giữ nhiều kỉ niệm giữa cán bộ cách mạng và đồng bào nơi đây.

Phân tích bài thơ Việt Bắc

a. Tâm trạng lưu luyến bịn rịn trong buổi chia tay

– Bốn câu đầu: sử dụng điệp cấu trúc “mình về mình có nhớ” là lời ướm hỏi, khơi gợi lại những kỉ niệm về “mười lăm năm ấy thiết tha mặn nồng”, về thiên nhiên Việt Bắc nghĩa tình.

– Bốn câu thơ tiếp: nỗi lòng lưu luyến của cả người ở lại và ra đi thể hiện qua những từ ngữ diễn tả tâm trạng trực tiếp: “da diết”, “bâng khuâng”, “bồn chồn”; không khí buổi chia tay thân tình, gần gũi: “áo chàm”, “cầm tay nhau”.

– Nhớ đến thiên nhiên, núi rừng Việt Bắc trong những ngày kháng chiến: mưa nguồn, suối lũ, mây mù, trám bùi, măng mai.

– Nhớ đến những ân tình trong khó khăn gian khổ: “miếng cơm chấm muối” nhưng vẫn “đậm đà lòng son”.

– Nhớ đến quang thời gian hoạt động cách mạng: kháng Nhật, Việt Minh, Tân Trào, Hồng Thái, …

b. Nỗi lòng của người ra đi

Người đi bày tỏ nỗi nhớ đến thiên nhiên Việt Bắc: “Trăng lên đầu núi, nắng chiều lưng nương”, “bản khói cùng sương”, “rừng nứa bờ tre”, … thiên nhiên Việt Bắc qua bốn mùa xuân, hạ, thu, đông.

c. Niềm tự hào, niềm tin gửi gắm Việt Bắc

– Nhớ hình ảnh tươi sáng nơi nguồn cội của cuộc cách mạng: ngọn cờ đỏ thắm, rực rỡ sao vàng, có trung ương Đảng, có chính phủ và có Bác Hồ.

– Đoạn thơ thể hiện niềm tin vào sức mạnh, khả năng lãnh đạo của Đảng trong các cuộc cách mạng, niềm tự hào vào những chiến công Việt Bắc.

Kết bài

– Khái quát lại giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ Việt Bắc.

– Cảm nhận chung về bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu.

– Khẳng định tài năng của Tố Hữu

Phân tích đoạn 6 bài thơ Việt Bắc học sinh giỏi

2. Phân tích bài thơ Việt Bắc học sinh giỏi

Việt Bắc được đánh giá như là khúc hùng ca về cuộc kháng chiến của dân tộc ta trước thực dân Pháp, và là khúc tình ca về trọn vẹn tình cảm của con người Việt Nam. Qua khổ sáu, ta còn cảm nhận rõ hơn về những cảm xúc, nỗi nhớ da diết của người cán bộ dành cho thiên nhiên và con người Việt Bắc.

“Ta về, mình có nhớ ta

Nhớ ai tiếng hát ân tình thủy chung.”

Đoạn trích trên thuộc phần một của bài thơ Việt Bắc. Mặc dù đoạn thơ vẫn được đặt chung với mạch cảm xúc của bài, nhưng nó đã hoàn chỉnh về mặt nghệ thuật lẫn nội dung, nên nó có thể được tách riêng ra đứng một mình vẫn không mất nghĩa. Đây được xem là đoạn thơ hay và độc đáo nhất của Việt Bắc.

Mở đầu cho cả đoạn là một câu hoir của người cán bộ về xuôi:

“Ta về, mình có nhớ ta

Ta về, ta nhớ những hoa cùng người”.

 Câu thơ vang lên như khúc điệu dân ca truyền thống của dân tộc, người rời đi muốn đặt câu hỏi: “ liệu ta về xuôi rồi thì mình ở lại có nhớ ta hay không?”. Còn ta, ta vẫn luôn một lòng mong nhớ về thiên nhiên nơi đây và con người Việt Bắc. “ Hoa” vừa mang nghĩa tả thực chính là thiên nhiên Việt Bắc và cũng mang nghĩa hoán dụ. Cụm “ hoa cùng người” đã nhấn mạnh thêm sự gắn bó khăng khít của con người và thiên nhiên. Để từ đó, tác giả Tố Hữu đã vẽ ra bốn cặp thơ lục bát, đó chính là bức tranh tứ bình tươi đẹp gắn liền với hình ảnh hoa cùng người. Mùa đông, tiết trời vô cùng ảm đạm ấy vậy mà trong bức tranh của Tố Hữu thì cảnh sắc hiện lên vô cùng rực rỡ

“ Rừng xanh hoa chuối đỏ tươi

Đèo cao nắng ánh dao gài thắt lưng”

Bằng bút pháp chấm phá trên nền xanh tươi của cánh rừng, nổi bật lên ở đó chính là sắc đỏ của bông hoa chuối. Sắc đỏ này cũng gợi chúng ta nhớ tới Nguyễn Trãi: “thạch lựu hiên còn phun thức đỏ”. Từ ấy ta thấy mùa hè cũng tràn ngập trong màu đỏ, xua tan đi những hơi ấm lạnh lẽo của mùa đông. Hình ảnh hoa chuối đỏ sáng bừng như ngọn đuốc trong đêm, tỏa ánh sáng đi muôn nơi. Ngay trên nền thiên nhiên tươi đẹp chính là sự xuất hiện của chủ thể con người cần cù lao động làm việc. Hình ảnh ẩn dụ “ dao gài thắt lưng” chính là ám chỉ cho những người lao động đã tạo nên một nét đẹp lao động mạnh mẽ đến phi thường. Hằng ngày, họ phải lao động cực khổ, trên những ngọn đèo cao tràn đầy ánh sáng chiếu rọi lên những con dao vắt ngang lưng. Đến bức tranh tiếp theo chính là Việt Bắc độ vào mùa xuân:

“Ngày xuân mơ nở trắng rừng

Nhớ người đan nón chuốt từng sợi giang.”

Bức tranh mùa xuân hiện lên với những đóa hoa mơ nở trắng xóa cả một cánh rừng cao. Đảo ngữ trắng rừng nhấn mạnh lên sắc trắng của hoa mơ, khiến người đọc liên tưởng đến một màu trắng trải dài đến vô tận, lấn át mọi màu xanh của lá. Một bức tranh nên thơ, vô cùng lãng mạn và tràn đầy nỗi niềm bâng khuâng của người Việt Bắc ngày xuân. Con người hiện lên là những người lao động bình dị. Chính từ chuốt kết hợp với từ từng, đã làm bật lên sự khéo léo, tỉ mỉ, trau chuốt đến những tiểu tiết nhỏ nhặt nhất của một công việc tưởng chừng như đơn giản. Nhớ về Việt Bắc, tác giả còn nhớ tới sắc vàng khi dần vào hè

“ Ve kêu rừng phách đổ vàng

Nhớ cô em gái hái măng một mình”

Phách là loại cây nhạy cảm vô cùng với thời tiết, chỉ cần thời tiết sắp sửa chuyển sang hè, thì những cây phách đã thi nhau nở hoa. Để rồi khu rừng “ đổ” vàng, động từ đổ thể hiện sự tràn ngập một cách nhanh chóng. Từ đó bộc lộ cái nhìn vô cùng tinh tế của chính bản thân tác giả. Cô em gái hái măng trên đồi một mình nhưng lại không mang lại cảm giác hiu quạnh, đơn côi. Ngược lại, còn đem cảm giác vui tươi mới mẻ cho toàn bộ câu thơ. Khi thu sang, thì khung cảnh đất trời như được gột rửa, bao trùm bởi ánh trăng:

“ Rừng thu trăng rọi hòa bình

Nhớ ai tiếng hát ân tình thủy chung.”

Dù miêu tả ánh trăng nhưng lại không đem lại cho người đọc cảm giác lạnh lẽo, hiu quạnh nơi núi rửng. Động từ mạnh “ rọi” đã thể hiện ánh trăng tươi sáng, như đang chiếu từ trên thượng nguồn xuống. Ánh trăng lan tỏa khắp không gian, một khung cảnh “ hòa bình”. Đại từ phiếm chỉ “ ai” cũng được hiểu theo nhiều nghĩa, đó có thể là người leo đèo, cô em gái hái măng hoặc cũng chính là chính nhà thơ đang bày tỏ tình cảm da diết, gắn bó của mình cho Việt Bắc nói riêng và đất nước nói chung.

Bằng những từ ngữ độc đáo, hình ảnh thơ tràn đầy sức sống và gợi hình, gợi cảm, tác giả đã vẽ thành công bức tranh bốn mùa đầy tươi đẹp, xen lẫn vào đấy  chính là tình cảm mà Tố Hữu dành cho con người và thiên nhiên, núi rừng nơi Việt Bắc.

Gấp lại tác phẩm Việt Bắc của Tố Hữu, hình ảnh những bức tranh thiên nhiên căng tràn nhựa sống và con người cần cù lao động nơi đây vẫn luôn in sâu và neo đậu mãi trong tâm trí của người đọc. Tác phẩm là một thi phẩm đã thành công xuất sắc.

———————————-

Trên đây, Toptailieu đã cùng các bạn tìm hiểu cách phân tích đoạn 6 bài thơ Việt Bắc học sinh giỏi. Hi vọng đây là những thông tin bổ ích cho các bạn. Chúc các bạn học tập tốt.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.