Top tài liệu

Trong các biện pháp tu từ trong chương trình ngữ văn lớp 6 gồm nhân hóa, hoán dụ, so sánh và ẩn dụ. Thì Ẩn dụ là biện pháp tu từ độc đáo và gây khó khăn cho nhiều bạn học sinh nhất. Hãy cùng mình tìm hiểu những khái niệm cơ bản nhất về biện pháp tu từ này nha.

Ẩn dụ là gì?

Ẩn dụ là cách gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng quen thuộc nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

Ẩn dụ thực chất là một kiếu so sánh ngầm trong đó yếu tô được so sánh giảm đi chỉ còn yếu tố làm chuẩn so sánh được nêu lên.

Muốn có được phép ẩn dụ thì giữa hai sự vật, hiện tượng được so sánh ngầm phải có nét tương đồng quen thuộc nếu không sẽ trở nên khó hiểu.

Ví dụ 1:

Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.

                               (Viễn Phương)

mặt trời ở dòng thơ thứ hai chính là ẩn dụ.

Ví dụ 2 :

Thuyền vê có nhớ bến chăng ?

Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền.

Bến được lấy làm ẩn dụ để lâm thời biểu thị người có tấm lòng thuỷ chung chờ đợi, bởi những hình ảnh cây đa, bến nước thường gắn với những gì không thay đổi là đặc điểm quen thuộc ở những con người có tấm lòng chung thuỷ.

Ân dụ chính là một phép chuyển nghĩa lâm thời khác với phép chuyển nghĩa thường xuyên trong từ vựng. Trong phép ẩn dụ, từ chỉ được chuyển nghĩa lâm thời mà thôi.

Ví dụ 3: Anh đội viên nhìn Bác, càng nhìn lại càng thương. Người cha mái tóc bạc, đốt lửa cho anh nằm.

Trong ví dụ trên thì từ “Người cha” không phải nói đến cha hay bố của anh đội viên mà ẩn dụ nói về Bác Hồ – người cha vị đã của dân tộc Việt Nam.

Các kiểu ẩn dụ

Ẩn dụ hình thức

Dựa trên nét tương đồng về hình thức giữa sự vật, hiện tượng này với sự vật, hiện tượng khác.

Ví dụ: “ Dưới trăng quyên đã gọi hè. Đầu tường lửa lựu lập lòe đơm bông”.

Hình ảnh ẩn dụ là” lửa lựu” vì màu sắc của hoa lựu có màu đỏ như màu của lửa, nên tác giả đã sử dụng lửa để ẩn dụ cho màu hoa lựu.

Ví dụ 2: “ Vân xem trang trọng khác vời. Khuôn trăng đầy đặn, nét ngài nở nang”.

Từ ẩn dụ là “ khuôn trăng” có nghĩa là khuôn mặt Thúy Vân đầy đặn và tròn như mặt trăng => chỉ vẽ đẹp tươi trẻ của Thúy Vân.

Ví dụ 3:

Người Cha mái tóc bạc

                                       (Minh Huệ)

Lấy hình tượng Người Cha để chỉ Bác Hồ.

Ẩn dụ cách thức

Tương đồng về cách thức thực hiện hành động.

Ví dụ :

Về thăm quê Bác làng Sen

Có hàng râm bụt thắp lên lửa hồng.

                                     (Nguyễn Đức Mậu)

Nhìn “hàng râm bụt” với những bông hoa đỏ rực, tác giả tưởng như những ngọn đèn “thắp lên lửa hồng”.

Ẩn dụ phẩm chất

Dựa vào sự tương đồng về phẩm chất giữa sự vật, hiện tượng này với sự vật, hiện tượng khác.

Ví dụ 1: Thuyền về có nhớ bến chăng, bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền

Trong câu thơ trên ta có thể hiểu thuyền là người con trai, luôn luôn di chuyển đến nhiều nơi, còn bến là ẩn dụ chỉ cô gái chỉ cố định một chỗ.

Ví dụ 2:                    Ớ bầu thì tròn, à ống thì dài.

Tròn và dài được lâm thời chỉ những phẩm chất của sự vật B.

Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

dựa trên tương đồng về cảm giác, chuyển đổi từ cảm giác này sang cảm giác khác.

Ví dụ 1: Ngoài thềm rơi chiếc lá đa, tiếng rơi rất mỏng như là rơi nghiên.

Ví dụ 2:

Mới được nghe giọng hờn dịu ngọt

Huế giải phóng nhanh mà anh lại muộn về.

                                (Tố Hữu)

Các dạng bài tập liên quan đến biện pháp ẩn dụ

Tìm hình ảnh ẩn dụ

Là dạng bài tập tìm hình ảnh được tác giả ẩn dụ và nêu rõ tác dụng, chức năng của hình ảnh đó.

Bài tập 1: “ ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng, thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ”

Hình ảnh ẩn dụ là “mặt trời, đỏ”, ẩn dụ hình ảnh Bác Hồ tỏa sáng như mặt trời, mang lại ánh sáng cho đất nước, người dân Việt Nam.

Bài tập 2: Chao ôi, trông con sông, vui như thấy nắng giòn tan sau kì mưa dầm, vui như nối lại chiêm bao đứt quãng”.

Hình ảnh ẩn dụ là “ nắng giòn tan” là loại ẩn dụ chuyển đổi cảm giác từ thị giác sang vị giác.

Nêu nét tương đồng của các sự vật được so sánh với nhau hoặc tìm kiểu ẩn dụ nào được sử dụng.

Bài tập 1: Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”

Câu tục ngữ trên có nghĩa là mực thì có màu đen, hàm ý gần mực thì không tốt, ảnh hưởng những tính xấu từ người khác. Đèn thì chắc chắn sáng hơn mực rồi, hàm ý nói khi tiếp xúc với người tốt thì ta sẽ học được những điều tốt đẹp.

Nêu tác dụng của phép ẩn dụ

Ẩn dụ làm cho câu văn thêm giàu hình ảnh và mang tính hàm súc. Sức mạnh của ẩn dụ chính là tính biểu cảm. Cùng một đối tượng nhưng ta có nhiều cách thức diễn đạt khác nhau (thuyền – biển, mận – đào, thuyền – bến, biển – bờ) cho nên một ẩn dụ có thể dùng cho nhiều đối tượng khác nhau. Ẩn dụ luôn biểu hiện những hàm ý mà phải suy ra mới hiểu. Chính vì thế mà ẩn dụ làm cho câu văn giàu hình ảnh và hàm súc, lôi cuốn người đọc, người nghe.

Ví dụ : Trong câu : Người Cha mái tóc bạc nếu thay Bác Hồ mái tóc bạc thì tính biểu cảm sẽ mất đi.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *