Câu trả lời chính xác nhất: Ví dụ về sự phát triển của từ vựng:

– Từ “kinh tế” trong câu “Bủa tay ôm chặt kinh tế” trước đây là cách nói rút ngắn của từ kinh bang tế thế, trị nước cứu đời

– Nghĩa từ “kinh tế” hiện nay chỉ một lĩnh vực của đời sống xã hội: hoạt động lao động sản xuất, trao đổi, phân phối, sử dụng sản phẩm, của cải vật chất

→ Nghĩa của từ không cố định, có thể biến đổi và phát triển theo thời gian; có thể mất đi nét nghĩa nào đó, được thêm vào những ý nghĩa mới

Từ vựng của một ngôn ngữ không ngừng phát triển. Sự phát triển của từ vựng được diễn ra trước hết theo cách phát triển nghĩa của từ thành nhiều nghĩa trên cơ sở nghĩa gốc. Hai phương thức chủ yếu phát triển nghĩa là ẩn dụ và hoán dụ. Với câu hỏi “Ví dụ về sự phát triển của từ vựng?”, Toptailieu đã mang tới bài tìm hiểu sau đây, mời các bạn cùng tham khảo.

1. Tìm hiểu về sự phát triển của từ vựng

a) Sự biến đổi của từ ngữ

Tiếng Việt đã có từ lâu đời. Cùng với sự phát triển của đất nước, tiếng việt ngày một phát triển, thêm giàu, đẹp. Nhiều từ ngữ cổ mất đi và được thay thế bằng những từ ngữ mới thuộc nhiều lĩnh vực như khoa học, kĩ thuật, văn hoá xã hội. Trên con đường phát triển và hội nhập, tiếng Việt ngày càng trở nên giàu có và hiện đại.

– Có nhiều từ cổ nay không còn nữa.

Bui có một lòng trung lẫn hiếu
Mài chăng khuyết, nhuộm chăng đen.

(Nguyễn Trãi)

Bui một tấc lòng ưu ái cũ,
Đêm ngày cuồn cuộn nước triều đông.

(Nguyễn Trãi)
(Bui: chỉ)

– Bên cạnh đó, có nhiều từ ngữ mới xuất hiện để đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội. Ví dụ: điện tử, ti vi, vấn nạn…

Ví dụ về sự phát triển của từ vựng?

b) Sự phát triển nghĩa của từ ngữ

– Một trong những cách phát triển từ vựng tiếng Việt là phát triển nghĩa của từ ngữ trên cơ sở nghĩa gốc của chúng.

– Có hai phương thức chủ yếu phát triển nghĩa của từ ngữ: phương thức ẩn dụ và phương thức hoán dụ.

Ấn dụ và hoán dụ là phương thức lấy tên gọi (A) của sự vật này (x) để gọi cho sự vật khác (y).

+ Phương thức ẩn dụ: dựa vào mối quan hệ tương đồng (giống nhau về một khía cạnh nào đó) giữa hai sự vật.

+ Phương thức hoán dụ: dựa vào mối quan hệ tương cận gần gũi, luôn đi đôi) giữa hai sự vật.

– Như vậy, ẩn dụ và hoán dụ là phương thức phát triển nghĩa của từ (ẩn dụ và hoán dụ ngôn ngữ) cũng giống như ẩn dụ và hoán dụ là biện pháp tu từ ẩn dụ và hoán dụ tu từ). Chỉ có điều, ẩn dụ và hoán dụ ngôn ngữ tạo ra các nghĩa ổn định gắn với từ và không còn sắc thái biểu cảm cao. Trong khi đó, ẩn dụ và hoán dụ tu từ tạo ra các nghĩa lâm thời, gắn với hoàn cảnh sử dụng cụ thể nhằm đạt được hiệu quả tu từ, biểu cảm trong diễn đạt.

>>> Tham khảo: Nhóm từ nào dưới đây cùng trường từ vựng?

2. Ví dụ về sự phát triển của từ vựng?

Ví dụ 1:

– Từ “kinh tế” trong câu “Bủa tay ôm chặt kinh tế” trước đây là cách nói rút ngắn của từ kinh bang tế thế, trị nước cứu đời

– Nghĩa từ “kinh tế” hiện nay chỉ một lĩnh vực của đời sống xã hội: hoạt động lao động sản xuất, trao đổi, phân phối, sử dụng sản phẩm, của cải vật chất

→ Nghĩa của từ không cố định, có thể biến đổi và phát triển theo thời gian; có thể mất đi nét nghĩa nào đó, được thêm vào những ý nghĩa mới

Ví dụ 2: Từ “miệng” có nhiều nghĩa:

–  Há miệng ra

–  Miệng cốc

–  Nhà có năm miệng ăn

Các nghĩa (2), (3) là các nghĩa ổn định của từ “miệng”, được chuyển nghĩa dựa theo phương thức ẩn dụ và hoán dụ ngôn ngữ.

Ví dụ về sự phát triển của từ vựng?

3. Một số bài tập về sự phát triển của từ vựng

Bài 1: Đọc các câu sau đây và trả lời câu hỏi nêu ở dưới:

(1) Mặt trời xuống biển như hòn lửa

(Huy Cận)

(2) Những ngày không gặp nhau

Biển bục đầu thương nhớ

(Xuân Quỳnh)

(3) Từ đấy, giữa biển người mênh mông, Phi gặp biết bao nhiêu gương mặt, cùng cười đùa với họ, hát cho họ nghe…

(Nguyền Ngọc Tư)

a) Từ biển ở câu nào được dùng với nghĩa gốc?

b) Từ biển trong câu nào được dùng với nghĩa chuyển và được chuyển nghĩa theo phương thức nào? Có thể coi các trường hợp chuyển nghĩa đó là hiện tượng một nghĩa gốc của từ phát triển thành nhiều nghĩa được không? Vì sao?

(Chú ý: Nghĩa gốc của từ biển chỉ vùng nước mặn rộng lớn nói chung trên bề mặt Trái Đất. Từ đó có thể xác định từ biển nào trong các trường hợp trên được dùng theo nghĩa gốc, từ biển nào được dùng theo nghĩa chuyển)

Gợi ý:

a) Từ biển trong câu (1) được dùng với nghĩa gốc.

b) Từ biển trong câu (2), (3) được dùng với nghĩa chuyển theo phương thức ẩn dụ.

– Không phải trường hợp chuyển nghĩa nào cũng làm cho từ trở thành từ nhiều nghĩa:

+ Từ biển trong câu (2) là ẩn dụ tu từ. Tác giả dùng biển để chỉ nhân vật trữ tình em, dựa trên mối quan hệ tương đồng giữa biển và em theo cảm nhận của nhà thơ, nhằm thể hiện tình yêu rộng lớn, nỗi nhớ mênh mông, cồn cào khi xa cách thuyền – anh. Đây không phải hiện tượng phát triển nghĩa của từ bởi sự chuyển nghĩa đó chỉ có tính chất lâm thời, gắn với hoàn cảnh sử dụng cụ thể nhằm mục đích tu từ; nó không làm cho từ có thêm nghĩa mới.

+ Từ biển trong câu (3) là ẩn dụ từ vựng, tạo ra nghĩa khá ổn định, gắn với từ, biểu thị ý khối lượng nhiều, đông đảo, ví như biển. Đây là hiện tượng phát triển nghĩa của từ.

Bài 2: Giải thích nghĩa của từ “xuân” trong các câu sau:

Mùa xuân là tết trồng cây
Làm cho đất nước càng ngày càng xuân

(Hồ Chí Minh)

Gợi ý:

– Từ xuân trong câu “Mùa xuân là tết trồng cây”: mùa chuyển tiếp từ đông sang hạ, thời tiết ấm dần lên, thường được coi là mở đầu của một năm.

=> Đây là nghĩa gốc.

– Từ xuân trong câu “Làm cho đất nước càng ngày càng xuân”: thuộc về tuổi trẻ, coi là tươi đẹp, tràn đầy sức sống.

=> Đây là nghĩa chuyển.

——————————-

Trên đây Toptailieu đã cùng các bạn trả lời câu hỏi “Ví dụ về sự phát triển của từ vựng?”. Chúng tôi hi vọng các bạn đã có kiến thức hữu ích khi đọc bài viết này, chúc các bạn học tốt.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.